Góc nhìn giáo dục nhân cách trẻ qua môn thể thao ném đĩa bay

“Mĩnh cho rằng, trong giáo dục trẻ, điều quan trọng nhất là tin tưởng và tôn trọng. Song song với các cách giáo dục khác, hãy tập trao quyền cho trẻ, đó là quyền tự lập. Khi các em tự lập, được tin tưởng và tôn trọng, thì các em sẽ tự tin.

Khi trẻ học được tính tự lập, các em tiếp thu thông tin, nảy sinh cảm xúc với thông tin, so sánh/phản biện thông tin, ứng xử với thông tin (kiểm soát cảm xúc với thông tin), kêu gọi sự giúp đỡ khi cần,… Khi các em tự tin, tự hào vì làm được điều hay lẽ phải, được cha mẹ công nhận, các em sẽ tin yêu và chia sẻ mọi điều với cha mẹ, bạn bè.

Hãy cho trẻ cơ hội trải nghiệm thực tế và trưởng thành tích cực, đừng biến trẻ thành một “đứa trẻ trong hình hài người lớn.

Thật tình cờ, sự tôn trọng là “yêu cầu bắt buộc” của môn ném đĩa bay. Hành trình chơi ném đĩa cũng chính là hành trình xây dựng sự tự tin bằng cách tôn trọng. Tôn trọng bản thân, đồng đội và cả đối thủ.”

Có 3 lý do thúc đẩy mình chia sẻ về chủ đề

Thứ nhất, mình đam mê môn thể thao ném đĩa bay, mình đã trải nghiệm và hiểu về nó, vui vẻ khi được dành thời gian kể bộ môn.

Thứ hai, mình nhận thấy tính hiệu quả của môn dưới góc độ giáo dục nhân các trẻ. Trong 3 năm chơi ném đĩa bay, mình nhận thấy những đặc điểm về luật chơi của môn ném đĩa lại vô tình thỏa mãn được các tiêu chí giáo dục nhân cách cho trẻ một cách tuyệt vời. Điều này được chứng minh thêm khi mình có 2 tháng chơi ném đĩa cùng các em nhỏ tiểu học và cấp hai.

Những năm gần đây, liên tục xuất hiện các bài báo/ truyền hình đưa tin: trẻ bị lừa đảo, lạm dụng, bắt nạt trực tuyến, mất kết nối với xã hội, khó khăn trong việc xây dựng mối quan hệ gắn bó tích cực, trầm cảm,…

Mình rất băn khoăn, điều gì khiến trẻ dễ bị lừa đảo, “bắt cóc online”, thiếu kỹ năng mềm cơ bản, gặp khó khăn trong việc nhận thức tình huống khách quan và xây dựng mối quan hệ lành mạnh?

Bạn là người dễ dàng nhận diện được cách thức lừa đảo, dễ dàng phát hiện những “dấu hiệu” cho thấy người khác đang thao túng/lợi dụng, có thể từ chối trong các tình huống cần thiết… Vì sao bạn làm được như vậy?

Đó là sự tự tin và nỗi sợ hãi, câu trả lời đầu tiên xuất hiện trong đầu mình. Chắc chắn có rất nhiều yếu tố khác, nhưng mình sẽ bắt đầu từ đây.

• Mình nhận biết được ai đó đang nói dối, lừa đảo,… khi mình tự tin về kiến thức và kinh nghiệm của bản thân.
• Mình nói không với những lời dụ dỗ ngon ngọt, những cám dỗ trái đạo đức, khi bản thân tự tin rằng mình không cần chúng mà vẫn có thể hạnh phúc.
• Thay vì sợ hãi và làm theo những yêu cầu của kẻ lừa đảo một cách mù quáng, mình thờ ơ, căm ghét những lời dọa dẫm, thao túng tâm lý, vì mình tự tin rằng người thân, bạn bè, cơ quan chức năng và xã hội sẵn sàng bảo vệ, chào đón mình. Cho dù bản thân đã lỡ mắc một vài lỗi lầm, nhưng sự tự tin vào tình yêu và lòng bao dung của mọi người, chẳng dại gì mà “sai càng thêm sai”.

Mình tin rằng, sự tự tin sẽ xua tan đi mọi nỗi sợ hãi, giúp mỗi trẻ em (hay kể cả chúng ta) đưa ra quyết định sáng suốt và tránh được các mối đe dọa tiềm ẩn. Để xây dựng được sự tự tin, các em cần bắt đầu từ khả năng tự nhận thức. Xây dựng cho trẻ một thế giới quan đúng đắn/thực tế bằng việc trả lời các khái niệm nền tảng nhất. Sau đó là thực hành chúng.

Ném đĩa bay Ultimate là môn thể thao động đội không có trọng tài, mỗi thành viên cũng chính là trọng tài cho tình huống tranh chấp bản thân gặp phải. Giống như: muốn sống được trong trò chơi, thì phải tự giải quyết các vấn đề.

Thông qua luật chơi, các em sẽ được làm quen với các định nghĩa nền tảng một cách tích cực, bởi yêu cầu tiên quyết của môn là sự tôn trọng, công bằng, thiện chí và tự ý thức. Ngoài ra, trẻ còn có thể rèn luyện “hàng tá” kỹ năng mềm khác trong suốt quá trình chơi như: tính độc lập, tư duy đánh giá – phản biện, lắng nghe tích cực, giải quyết vấn đề trên tinh thần thiện chí, nói lời xin lỗi/ cảm ơn, kêu gọi sự giúp đỡ, rèn tính kiên nhẫn, sự kiên trì và nỗ lực

Ném đĩa thần kỳ vậy sao?

Không, môn ném đĩa không hề thần kỳ. Mình thấy tất cả các môn thể thao đều có những lợi ích và cái hay riêng, ném đĩa bay không phải là “thần thánh” và duy nhất có lợi ích trong giáo dục nhân cách trẻ.

Song, ném đĩa bay là môn rất đặc biệt, bạn đọc qua Spirit of the Game – Tinh thần môn ném đĩa, bạn cũng sẽ đồng tình với mình. Bởi được xây dựng từ nền tảng luật chơi tôn trọng và thiện chí, cộng đồng ném đĩa Việt Nam và thế giới nói chung cũng mang đậm bản sắc này. Chắc chắn trẻ sẽ xây dựng được các kỹ năng mềm cần thiết, hòa nhập với cộng đồng bạn bè lành mạnh, xây dựng được các mối quan hệ gắn bó tích cực và nhân cách đẹp.

Cuối cùng, là một cử nhân tâm lý học, ảnh hưởng sâu sắc mục tiêu giáo dục của những giảng viên tâm huyết trong khoa, mình cũng mong muốn được góp thêm một tiếng nói về chủ đề giáo dục trẻ, với vai trò là một “đứa trẻ” trong hình hài trưởng thành. Mong rằng góc nhìn của bản thân sẽ góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng về sức khỏe tinh thần cho trẻ.

Những nội dung trong chuỗi bài viết này chỉ đúc kết từ trải nghiệm và kiến thức cá nhân mình. Bạn đọc nên phản biện, tham khảo thêm từ các nguồn khác để tự rút ra được điều hay cho bản thân.

Không phải từ khi chơi ném đĩa mình mới trang bị được kỹ năng sống hữu ích mình đề cập, mà mình chia sẻ những cái hay của ném đĩa vì sự đam mê với môn thể thao này, thể hiện một phần hiểu biết và đam mê với môn ném đĩa bằng con chữ.

Tính cấp thiết và nhu cầu về chăm sóc sức khỏe tinh thần trẻ em hiện nay

Trong bối cảnh gia đình – xã hội ngày càng quan tâm đến sức khỏe tinh thần, xu hướng trẻ em và thanh niên có tỉ lệ trầm cảm/gặp khó khăn tâm lý ngày càng tăng, dẫn đến nhu cầu tìm hiểu, tham gia các hoạt động giải trí lành mạnh ở trẻ em và người trẻ cũng nhiều hơn.

“Tại Việt Nam, trầm cảm là nguyên nhân thứ 5 dẫn đến gánh nặng bệnh tật. Theo báo cáo của Bộ Y tế năm 2023, ước tính có khoảng 3,2 triệu người Việt Nam mắc bệnh trầm cảm. Con số này chiếm 3,1% dân số, tương đương với 1 trong 32 người. Trong đó, nhóm tuổi từ 18 – 29 tuổi có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất (5,4%), tỷ lệ mắc bệnh cao hơn ở phụ nữ (4,2%) so với nam giới (2,1%).

Người trẻ hiện nay dễ mắc trầm cảm hơn so các thế hệ trước. Một phần là do áp lực học tập và công việc, các vấn đề trong quan hệ xã hội, lạm dụng các chất kích thích, sử dụng mạng xã hội quá nhiều, thiếu kỹ năng xử lý căng thẳng… Ngoài ra còn có tác động đến từ sự bùng nổ của mạng xã hội, công nghệ thông tin, sự thay đổi trong lối sống hiện đại ít vận động và thay đổi chế độ ăn uống. Nguyên nhân khác đến từ sự thiếu quan tâm, chăm sóc, đồng cảm của gia đình và cộng đồng.” – Báo Nhân Dân.

“Tỷ lệ hiện mắc các vấn đề sức khỏe tâm thần chung ở Việt Nam từ 8% đến 29% đối với trẻ em và vị thành niên, với những khác biệt về tỷ lệ tùy theo tỉnh, giới tính và đặc điểm của người trả lời. Một khảo sát dịch tễ học gần đây trên mẫu đại diện quốc gia của 10 trong số 63 tỉnh/thành cho thấy mức trung bình các vấn đề sức khỏe tâm thần trẻ em vào khoảng 12%, tương đương hơn 3 triệu trẻ em có nhu cầu về các dịch vụ sức khỏe tâm thần (Weiss và cộng sự, 2014).” Trích “Sức khỏe tâm thần và tâm lý xã hội của trẻ em và thanh niên tại một số tỉnh và thành phố ở Việt Nam.” – UNICEF Việt Nam

Theo Báo cáo tóm tắt nghiên cứu “Sức khỏe tâm thần và tâm lý xã hội của trẻ em và thanh niên tại một số tỉnh và thành phố ở Việt Nam”, yếu tố bảo vệ được đề cập đến đầu tiên là việc tham gia vào các hoạt động giải trí (ví dụ các bộ môn thể thao, võ thuật, đọc sách, xem phim, tham gia các câu lạc bộ hoặc các chuyến dã ngoại do trường tổ chức, tìm hiểu trên mạng internet). Yếu tố bảo vệ quan trọng thứ hai là có những mạng lưới xã hội gắn bó. Tầm quan trọng của việc có bạn được ghi nhận trong tất cả các cuộc phỏng vấn, bất kể giới tính nào. Cũng có một vài ví dụ cho thấy trẻ có một tấm gương tốt để noi theo, mặc dù điều này phổ biến hơn ở các em trai. Đó thường là những người lớn mà các em biết – anh trai, thầy cô giáo, chú bác – người có các phẩm chất mà các em ngưỡng mộ và đối xử tốt với các em.

Có thể thấy, thể thao là gợi ý đầu tiên được nhắc đến giúp bảo vệ sức khỏe tâm thần và tâm lý xã hội cho trẻ em và thanh niên. Thể thao vừa hay có thể phát triển cả thể chất lẫn tinh thần. Như đã nêu, các em hoàn toàn có thể xây dựng được mạng lưới mối quan hệ gắn bó, được thể hiện – ghi nhận, hay thậm chí có những tấm gương sáng để học hỏi những điều tích cực ngay trong cộng đồng. Đây cũng là những điều bản thân mình làm được từ trải nghiệm cá nhân.

Mong rằng chuỗi bài viết này hữu ích đối với các bậc phụ huynh và những người quan tâm đến sức khỏe tinh thần và giáo dục nhân cách trẻ em. Bên cạnh đó, bất kỳ ai cũng sẽ cảm nhận được điều hay từ bộ môn ném đĩa bay này.

Mình đang là member của Saigon Monsoon Ultimate.

Các em nhỏ có thể trải nghiệm chơi ném đĩa bay tại nhiều CLB Ultimate firsbee Việt Nam. Hãy xem lịch tập trên fanpage của các CLB để tìm CLB phù hợp nhé!